شعر نو(آزاد- سپید-موج نو)
ساعت ۱۱:۳٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٥   کلمات کلیدی:

شعر نیمائیکه به آن شعر آزاد گویند:

نیمایی شعری است با وزن عروضی منتهاارکان آن مانند شعر سنتی محدود به دو و سه و چهار رکن نیست و قافیه جای منظم ومشخصی ندارد. اشعار نیما و اخوان و فروغ و سپهری و بیشتر شاعران نو پرداز بدین شکلاست. نمونه ای از شعر نیمایی از فروغ فرخزاد: هدیه" من از نهایت شب حرف می زنممن از نهایت تاریکیو از نهایت شبحرف می زنم

اگر به خانه من آمدی برای من ای مهربان چراغ بیاورو یک دریچه که از آنبه ازدحام کوچه خوشبخت بنگرم

سپید
شکل شاملوئی که بدان شعر سپید گویند. ایننوع از شعر وزن و آهنگ دارد منتها عروضی نیست و قافیه در آن جای ثابتی ندارد. اغلبشعرهای احمد شاملو چنین است:

نمونه ای از شعر احمد شاملو: "سرودبرای مرد روشن که به سایه رفت" قناعت وارتکیده بودباریک وبلندچون پیامی دشواردر لغتیبا چشمانی از سؤال و عسلو رخساری برتافته از حقیقت و باد

موج نو

شعر موج نونه تنها وزن عروضی ندارد بلکه آهنگ وموسیقی آن حتی مانند شعر سپید هم مشخص نیست و در حقیقت فرق آن با نثر در معنای آناست. تقریبا حالت دکلمه در نثر را دارد.نمونه ی شعر موج از احمد رضااحمدی: "قلب تو....."

قلب تو هوا را گرم کرددر هوایگرمعشق ما تعارف پذیر بود وقناعت به نگاه در چاه آب

 

مقبره الشعرا -تبریز


تضمین
ساعت ۱۱:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٥   کلمات کلیدی:

تضمین
تضمینبه طور کلی به این معنی است که قطعاتی از شعر شاعر دیگری را در داخل شعر خودبیاورند.
در بین شاعران قدیمی چون حافظ و سعدی و ... تضمین به این معنابوده است که با ذکر اسم شاعر، مصراع یا بیتی از شعر او را در میان غزل یا قصیده خودبیاورند.

ابیاتی کهآورده شده است مربوط به غزلی از سعدی است که ملک الشعرای بهار آن رادر بین شعر خود آورده است.

سعدیا! چون تو کجا نادره گفتاری هست؟ ----- یا چو شیرین سخنت نخل شکر باری هست؟

یا چو بستان و گلستان تو گلزاریهست؟----- هیچم ار نیست، تمنای توام باری هست

مشنو ای دوست! که غیر از تومرا یاری هست ----- یا شب و روز بجز فکر توام کاری هست

 

ارگ تبریز


مفردات
ساعت ۱۱:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٥   کلمات کلیدی:

مفردات
هر شعری حداقل یک بیت دارد.

"مفرد" شعری تک بیتی است که شاعر تمام مقصود خود را در همان یک بیت بیان می کند. "مفرد" یا همان "تک بیت" اغلب برای بیان نکته های اخلاقی به کار می رود. در "مفرد" گاهی دو مصراع هم قافیه هستند و گاهی دارای قافیه نیستند

پای ملخی نزد سلیمان بردن ----- زشت است ولیکن هنر است از موری

 

تبریز- مسجد شاه تهماسب


چهارپاره
ساعت ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٠   کلمات کلیدی:

چهارپاره

"چهارپاره" از قالب های جدیدی است که همزمان با رواجشعر نو بوجود آمده است. "چهارپاره" مجموعه ای از دو بیتی هایی است که در کلیک شعر را می سازند. دو بیتی های تشکیل دهنده چهارپاره از لحاظ قافیه با همتفاوت دارند

در هر قدم که رفت درختی سلام گفت----- هر شاخه دست خویش به سویشدراز کرد

او دست های یک یکشان را کنار زد ----- چون کولیان نوای غریبانهساز کرد  ( نادر نادرپور)

 

 

 

 


تصنیف
ساعت ۱٠:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٠   کلمات کلیدی:

تصنیف

بوی جویمولیان آید همی ------ یاد یار مهربان آید همی

این شعر منسوب به رودکی راکه همراه با چنگ خوانده میشده شاید بتوان تصنیف دانست و از آن به بعد نیز
 عده ای ازشاعران اشعار خویش را همراه با عود و چنگ می خوانده اند.

در قرن ششم و هفتمتصنیف سرائی معمول بوده چنانکه دولتشاه سمرقندی نوشته است عبدالقادر عودی برای ابنحسام هروی (متوفی به سال 737) تصنیفی سرود.

در روزگار صفویه نیزسرودن تصنیف معمول و متداول بوده است از جمله تصنیف سازان می توان به شاهمرادخوانساری اشاره کرد که تصنیف های متعددی را سرود.

در عهد زندیه تصنیف هایزیادی درباره رشادت لطفعلی خان زند سروده شد

نمونه ای از تصنیف های ملک الشعرای بهار که دردستگاه ماهور خوانده می شود:

زمن نگارم / خبر ندارد/ بحال زارم/ نظر ندارد

خبر ندارم / من از دل خود / دل من از من / خبر ندارد

کجا رود دل کهدلبرش نیست/ کجا پرد مرغ / که پر ندارد

امان ازین عشق / فغان ازین عشق / کهغیر خون / جگر ندارد

همه سیاهی/ همه تباهی / مگر شب ما / سحر ندارد

بهار مضطر مثال دیگر / که آه و زاری / اثر ندارد

 


مثلثات
ساعت ۱٠:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٠   کلمات کلیدی:

مثلثات

هر گاه شاعر  در اشعار خویش از سه زبان شعر را بیان نموده باشد  مثلثات می گویند.


دو بیتی
ساعت ۱۱:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

دوبیتی


کلمه ی "دوبیتی" علاوه بر اینکه در موردرباعی به کار می رود به معنی شعری است که دارای چهار مصراع است. دوبیتی شعری است کهدارای چهار مصراع است و می تواند در هر وزنی سروده شود. رباعی نیز در واقع یک نوعدوبیتی است که وزن خاصی دارد. بیشتر دو بیتی های مربوط به بابا طاهر است.

دل عاشق به پیغامیبسازد ----- خمارآلوده با جامی بسازد

مرا کیفیت چشم تو کافی است ----- ریاضت کش به بادامی بسازد

 


رباعی
ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

رباعی


"رباعی" از کلمه ی "رباع" به معنی "چهارتایی" گرفته شده است. "رباعی" شعری است چهار مصراعی که بر وزن "لاحول و لاقوةالابالله" سروده می شود. سه مصراع اول رباعی تقریباً مقدمه ای برای منظورشاعر هستند و حرف اصلی در مصراع چهارم گفته می شود. رباعی در قدیم را ازلحاظ موضوع می توان به سه دسته تقسیم کرد:

الف) رباعی عاشقانه: مثل رباعیهای رودکی

ب) رباعی صوفیانه : مثل رباعی های ابوسعید ابوالخیر، عطار ومولوی

ج) رباعی فلسفی: مثل رباعی های خیام;ل رباعیبه صورت زیر است:

................... الف ///////// ..................... الف
.....................
ب ///////// ....................... الف

 

 


مستزاد
ساعت ۱۱:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

مستزاد
مستزادشعری است که در آخر مصراع های یک رباعی یا غزل یا قطعه، جمله ی کوتاهی از نثرآهنگین و مسجع اضافه می کنند که از لحاظ معنی به آن مصراع مربوط است ولی با وزناصلی شعر هماهنگ نیست. در واقع کلمه ی مستزاد به معنی "زیاد شده" هم همینمعنی را می دهد و علت نام گذاری این نوع شعر هم قطعه اضافه شده در پایان هر مصراعاست.

گر حاجت خود بری به درگاه خدا ---------- با صدق و صفا

حاجات ترا کند خداوند روا ---------- بی چون و چرا

ز نهار مبر حاجتخود در بر خلق ---------- با جامه ی دلق

کز خلق نیاید کرم وجود و عطا ---------- بی شرک و ریا               سنایی

 

 

کهنسال تریسن درخت جهان در یزد

 

 


مسمط
ساعت ۱۱:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

مسمط
مجموعه جدید مصراع همقافیه (بند مسمط) و یک مصراع که قافیه آن مستقل است. (رشته مسمط یامصراع تسمیط) و این شکل چند بار با قافیه های متفاوت تکرار می شودو امامصراع های جدا با هم قافیه دارند، بدین نحو: الف�الف�الف�ی� ب�ب�ب� ی � ح� ح�ج�ی بهمسمط هایی که بند مسمط و رشته مسمط آنها مجموعه سه مصراع باشد مسمط مثلث به چهارمصراع مربع و به پنج مصراعی مخمس و به شش مصرایی مسدس گویند. مسمط حداقل مثلث وحداکثر (معمولاً) مسدس است و همه مسمطات منوچهری مسدس است.

منارجنبان اصفهان


ترکیب بند
ساعت ۱۱:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

ترکیب بند

ترکیببند از لحاظ ساختار شعری مانند "ترجیع بند" است و تنها تفاوت آن این است که بیتتکرار شده در بین قطعه های شعر یکسان نیستند. از ترکیب بندهای معروف ترکیببند محتشم کاشانی در توصیف واقعه ی کربلاست.

بلند ترین منار جهان در یزد


ترجیع بند
ساعت ٧:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

ترجیع بند

ترجیعبند از چند قطعه شعر تشکیل شده است که هر کدام از این قطعه شعرها دارای قافیه و وزنیکسان هستند و در آخر هر رشته شعر یک بیت یکسان با قافیه ای جداگانه تکرار می شود. بهترین ترجیح بندهای مربوط به سعدی ، هاتف و فرخی است

 


مثنوی
ساعت ٧:٢٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

مثنوی

واژه یمثنوی از کلمه ی "مثنی" به معنی دوتائی گرفته شده است. زیرا در هر بیت دو قافیهآمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند.از آنجا که مثنوی به لحاظ قافیهمحدودیت ندارد بیشتر برای موضوعات طولانی به کار می رود. خصوصیات مثنویباعث شده است که داستان ها اغلب در قالب مثنوی سروده شوند. علاوه بر داستان سرایی،برای هر موضوعی که طولانی باشد هم از مثنوی استفاده می شود. مثلاً درادبیات آموزشی مثل آموزه های صوفیان هم از قالب مثنوی بهره می برده اند. سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی هامی توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد.

 


قطعه
ساعت ٧:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

قطعه

"قطعه" شعریاست که معمولاً مصراع های اولین بیت آن هم قافیه نیستند ولی مصراع دوم تمام ادبیاتآن
 هم قافیه اند. طول قطعه دو بیت یا بیشتر است. ......................الف///////// ...................... ب
......................
ج ////////// ...................... ب
......................
د ////////// ...................... ب
قطعه رابیشتر در بیان مطالب اخلاقی و تعلیمی و مناظره و نامه نگاری بکار می برند.
قدیمی ترین قطعه ها مربوط به ابن یمین است و از بین شاعران معاصر پرویناعتصامی نیز بیشتر اشعارش را در قالب قطعه سروده است

 


قافیه
ساعت ٧:۱٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

غزل

"غزل" درلغت به معنی "حدیث عاشقی" است. در قرن ششم که قصیده در حال زوال بود "غزل" پا گرفتو در قرن هفتم رسما قصیده را عقب راند و به اوج رسید. در قصیده موضوع اصلیآن است که در آخر شعر "مدح" کسی گفته شود و در واقع منظور اصلی "ممدوح" است اما درغزل "معشوق" مهم است و در آخر شعر شاعر اسم خود را می آورد و با معشوق سخن می گویدو راز و نیاز می کند. این "معشوق" گاهی زمینی است اما پست و بازاری نیست و گاهیآسمانی است و عرفانی. ابیات غزل بین 5 تا 10 ییت دارد و دو مصراع اولین بیتو مصراع دوم بقیه ابیات هم قافیه اند


قصیده
ساعت ٧:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

قصیده

قصیده نوعی از شعر است که دو مصراع بیت اول و مصراع های دومبقیه ی بیت های آن هم قافیه اند.
طول قصیده از 12 بیت تا 80 بیت می تواند باشد. لحن و موضوع قصیده حماسی است و در آن از مدح و مفاخره و هجو و ذم و .... سخن می رود و مسائل دیگر از قبیل مسائل اخلاقی و دینی و وصف طبیعت در قصیده جنبهفرعی دارد.

هر چند قصاید شاعرانی چون ناصرخسرو به موضوعات مذهبی و فلسفی ومنوچهری و خاقانی به وصف طبیعت و سنایی به عرفان و مسعود سعد به حبسیه معروفند امامضمون اصلی قصیده مدح است و در قصاید عنصری و انوری نیز موضوع اصلی مدح کردن شاهاناست.

 

ژل تاریخی شالو -ایذه-خوزستان


قالب های شعر در فارسی
ساعت ٧:۱۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٠   کلمات کلیدی:

قالب های شعرفارسی

منظور از قالب یکشعر، شکل آرایش مصرعها و نظام قافیه آرایی آن است

 قصیده - غزل- قطعه - ترجیع بند- ترکیب بند – مستزاد- مسمط – رباعی -  دو بیتی – مثلثات – تصنیف - چهارپاره- مفرد  - تضمین - شعرنیمایی(شعر نو).

 

هفت تپه شوش دانیال


ماههای رومی
ساعت ۱٠:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٤   کلمات کلیدی:

سلام/

نام‌های این ماه‌ها و مطابقت هر یک با ماه‌های سال خورشیدی به قرار زیر بوده‌است. توضیح اینکه نخستین ماه این تقویم، یعنی ماه آذار، از یک هفته مانده به یکم فروردین ماه خورشیدی آغاز می‌شود:

  1. آذار، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با فروردین ماه
  2. نیسان، ۳۰ روزه، تقریبا مطابق با اردیبهشت ماه
  3. ایار، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با خرداد ماه
  4. حزیران، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با تیر ماه
  5. تموز، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با مرداد ماه
  6. آب، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با شهریور ماه
  7. ایلول، ۳۰ روزه، تقریبا مطابق با مهر ماه
  8. تشرین اول، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با آبان ماه
  9. تشرین آخر، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با آذر ماه
  10. کانون اول، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با دی ماه
  11. کانون آخر، ۳۱ روزه، تقریبا مطابق با بهمن ماه
  12. شباط، ۲۸ روزه، تقریبا مطابق با اسفند ماه